Eten, drinken en baden

De keuken, zes wijnstreken en thermaal water uit boringen van twee kilometer diep.

Wat op tafel komt in Slowakije is boerenkost uit een bergland met koude winters: aardappel, meel, schapenkaas en varkensvlees, in porties die daarop zijn afgestemd. Het nationale gerecht, bryndzové halušky, bestaat uit vijf ingrediënten — geraspte aardappel, bloem, ei, zout en bryndza — met gebakken spek erover. Die kaas is wat het gerecht maakt: zacht, zout en scherp, en sinds 16 juli 2008 als Slovenská bryndza in de Europese Unie geregistreerd als beschermde geografische aanduiding.

Een maaltijd begint hier met soep, en dat is geen keuze maar gewoonte. De belangrijkste praktische wetenschap voor wie hier eet: het obedové menu, het middagmenu met soep en hoofdgerecht, kost op werkdagen tussen ongeveer elf en twee uur 6 tot 9 euro in kleinere plaatsen. Dezelfde gerechten kosten 's avonds het dubbele. Dat menu staat vaak alleen op een bordje bij de deur, alleen in het Slowaaks, en wordt aan buitenlandse gasten niet uit zichzelf aangeboden.

Gedronken wordt er wijn, niet alleen bier. Slowakije heeft zes wijnstreken; de Kleine Karpaten is met ruim 7.300 hectare de grootste en begint aan de rand van Bratislava. Het is overwegend wittewijnland, met Veltlínske zelené en de beide rieslings als belangrijkste druiven. In de zuidoostelijke punt van het land ligt het Slowaakse deel van Tokaj: zeven gemeenten en ongeveer 908 hectare, met dezelfde vulkanische bodem en dezelfde zoete wijnen als aan de Hongaarse kant.

Het derde onderwerp in deze rubriek is water. Slowakije ligt op een geologisch actieve rand van de Karpaten, en op ruim vijftienhonderd plaatsen komt thermaal of mineraalwater omhoog. De grote thermale parken in het Liptov-dal halen het uit boringen van ongeveer twee kilometer diep, waar het op ruim 60 graden bovenkomt en tot tussen 30 en 40 graden wordt teruggekoeld. Daarnaast bestaat een oudere traditie van kuuroorden, met artsen, behandelingen en negentiende-eeuwse kuurparken. Dat verschil is groter dan de folders doen vermoeden, en het loont om vooraf te weten waar u naartoe gaat.

Eén regel geldt bij dit alles: in Slowakije is de alcohollimiet achter het stuur 0,0 promille, zonder marge. In een wijnstreek is dat een reden om te overnachten in plaats van terug te rijden.