Bojnice is het meest bezochte kasteel van Slowakije en herbergt het populairste museum van het land. Wat u ziet is een romantische herbouw uit de periode 1889 tot 1910, gebouwd op een middeleeuwse kern. Naast het kasteel ligt de oudste dierentuin van Slowakije, geopend in 1955, met ongeveer 390 diersoorten op 42 hectare.
Een kasteel dat op een kasteel lijkt
Bojnice ziet eruit zoals kinderen kastelen tekenen: spitse torens, hoge daken, een vijver ervoor. Dat is geen toeval. Graaf Ján Pálffy liet het complex tussen 1889 en 1910 verbouwen naar het voorbeeld van de kastelen in de Loirestreek, en die keuze bepaalt het beeld.
Onder die romantische schil zit een middeleeuwse kern. Bojnice wordt voor het eerst genoemd in 1113 en was in de late middeleeuwen een stevige vesting. Delen van die oude muren en de romaanse kelders zijn in de verbouwing bewaard gebleven.
Dat maakt het kasteel historisch gezien een dubbel verhaal: een echte burcht die in de negentiende eeuw is aangekleed tot wat men toen dacht dat een burcht hoorde te zijn. Voor het uiterlijk maakt dat weinig uit; voor de beoordeling wel.
Binnen: zalen, een grot en een altaarstuk
Het interieur is ingericht als museum, met zalen die de smaak van Pálffy weerspiegelen: houten plafonds, wandtapijten, een gouden zaal met een geschilderd plafond naar Venetiaans voorbeeld.
Onder het kasteel ligt een druipsteengrot, een natuurlijke holte in de travertijnrots waarop het gebouw staat. Die maakt deel uit van de rondleiding en is een van de weinige plekken ter wereld waar een grot binnen de muren van een kasteel ligt.
De belangrijkste kunstschat is een gotisch altaarstuk uit de veertiende eeuw, toegeschreven aan de school van de Florentijnse meester Nardo di Cione. Pálffy kocht het in Italië; het hangt nu in de kasteelkapel.
De rondleiding duurt ongeveer een uur. Er zijn uitgebreidere versies die ook de kelders en de grot omvatten.
De dierentuin ernaast
Direct naast het kasteel, binnen hetzelfde park, ligt de dierentuin van Bojnice. Ze opende op 1 april 1955 en is daarmee de oudste van Slowakije, en tegelijk de meest bezochte.
Op 42 hectare houdt de tuin ongeveer 390 diersoorten met rond 2.630 dieren, wat het grootste aantal soorten van alle Slowaakse dierentuinen is. In 2018 kwamen er meer dan 400.000 bezoekers.
De combinatie kasteel en dierentuin verklaart de bezoekersaantallen. Voor gezinnen is dit de enige plek in Slowakije waar beide op loopafstand liggen, en dat maakt Bojnice tot de standaardbestemming voor een dagje uit met kinderen.
Dat betekent ook: in de schoolvakanties en op zonnige weekenddagen is het er druk. Wie rust zoekt bij een kasteelbezoek, kiest een andere burcht.
Open in elk seizoen
Anders dan de meeste Slowaakse burchten is Bojnice het hele jaar open. Dat maakt het de logische keuze voor een kasteelbezoek in de winter, wanneer Spišský hrad en de meeste ruïnes gesloten zijn.
Het kasteel heeft een programma van evenementen dat het seizoen vult: een festival van geesten en spoken in het voorjaar, kerstrondleidingen in december, en avondrondleidingen in de zomer. Die trekken veel bezoek en zijn vooraf uitverkocht.
De rustigste momenten zijn doordeweekse ochtenden buiten de vakanties. In het park eromheen, met de vijvers en een linde die volgens de overlevering eeuwenoud is, kunt u ook zonder kaartje wandelen.
Praktisch
Bojnice ligt bij Prievidza, in het midden van het land, ongeveer twee uur rijden van Bratislava en anderhalf uur van Žilina. Het is daarmee te doen als dagtocht vanuit beide, al is overnachten in het kuurstadje ernaast prettiger.
De entree van het kasteel ligt aan de bovenkant van wat Slowaakse burchten kosten. De dierentuin heeft een apart kaartje.
Bojnice is een kúpeľné mesto, een kuurstadje, met thermale bronnen die al eeuwen worden gebruikt. Het badhuis is toegankelijk voor dagbezoek, wat een derde element toevoegt aan een verblijf van twee dagen.
De linde van Bojnice
In het park voor het kasteel staat een linde die volgens de overlevering aan koning Matthias Corvinus wordt gekoppeld, die hier in de vijftiende eeuw zou hebben gezeten om te regeren en te schrijven. De boom heet daarom de Lipa kráľa Mateja.
Hoe oud de boom werkelijk is, staat niet vast; schattingen lopen ver uiteen en de romantische negentiende eeuw heeft aan dat verhaal bijgedragen. Wat wel vaststaat, is dat de stam hol is, met steunen overeind wordt gehouden en tot de bekendste bomen van het land hoort.
De boom staat vrij toegankelijk in het park en kost geen kaartje. Voor wie het kasteel niet wil bezoeken maar wel in de buurt is, is het park met de vijver op zichzelf een aangename wandeling.
Pálffy en wat hij naliet
Graaf Ján Pálffy, die het kasteel tussen 1889 en 1910 liet verbouwen, was een verzamelaar. Hij reisde door Europa en kocht schilderijen, meubels en complete interieurs, die hij in het kasteel liet inbouwen.
Dat verklaart waarom u in een Slowaaks kasteel Italiaanse en Franse zalen aantreft. Hij liet ambachtslieden overkomen en werkte tot zijn dood in 1908 aan het project; het werd na hem afgemaakt.
Zijn testament bepaalde dat het kasteel met de verzameling als geheel bewaard moest blijven en toegankelijk moest zijn. Dat is niet gebruikelijk voor die tijd en het is de reden dat de inrichting er nog is.
De erfgenamen hebben lang geprocedeerd en delen van de verzameling zijn alsnog verkocht. Wat er staat, is dus een deel van wat hij bijeenbracht, maar genoeg om de bedoeling te zien.
Kaartjes en de drukke dagen
Bojnice werkt met tijdsloten voor de rondleidingen. In het hoogseizoen en tijdens de themaperiodes zijn die vooraf uitverkocht, en wie zonder kaartje aankomt, kan uren wachten.
Online reserveren is daarom de regel, geen uitzondering. Bij de dierentuin geldt dat minder; daar loopt u door zodra u het kaartje hebt.
De drukste momenten zijn het festival van geesten en spoken rond eind april en begin mei, en de kerstperiode. Op die dagen is het parkeren in het stadje een probleem op zich.
Rustig is het op doordeweekse ochtenden in september en oktober, wanneer het park verkleurt en de schoolvakanties voorbij zijn.
